Mẹo là ủi quần áo tại nhà đúng cách, không bóng vải không cháy

Sáng thứ hai, còn hai mươi phút nữa là phải ra khỏi nhà. Chiếc sơ mi xanh than nhàu một mảng ở lưng, cắm bàn là, vặn núm lên nấc cao nhất cho nhanh, ép mạnh vài đường. Nhấc lên thì thấy giữa ngực áo một vệt sáng, bóng như ai vừa quét một lớp sáp lên đó.

Cách xử lý quen thuộc là là thêm vài lượt cho đều màu lại, xịt nước, chà mạnh hơn. Kết quả thường là vệt bóng rộng thêm ra, rồi đành mặc áo khác.

Bài này nói ba việc: vệt bóng đó thực chất là gì và vì sao chà thêm chỉ làm nó nặng lên, là theo trình tự nào cho khỏi chỉnh nhiệt qua lại, và ranh giới thật thà giữa cái còn cứu được với cái đã hỏng.

Vệt bóng trên áo thật ra là gì

Điều cần hiểu trước tiên: vệt bóng không phải vết bẩn. Không có gì bám thêm lên áo, nên chà hay tẩy đều không đúng thuốc.

Sợi vải vốn tròn và nằm nhấp nhô nên ánh sáng bị hắt đi tán loạn, mắt ta thấy mặt vải trầm và đều màu. Khi mặt đế bàn là nóng đè xuống, những sợi nhô cao nhất bị ép bẹt thành mặt phẳng, mà mặt phẳng thì phản chiếu ánh sáng theo một hướng duy nhất, thế là vùng đó sáng lên như tráng gương.

• Vải sẫm màu lộ rõ hơn hẳn. Độ tương phản giữa vùng bẹt và vùng còn nguyên trên nền sẫm lớn hơn hẳn; áo trắng bị y hệt nhưng gần như không thấy.
• Vải pha nhiều polyester bóng ở nhiệt thấp hơn cotton. Sợi tổng hợp mềm ra sớm, chạm mặt đế đang ở nấc cotton là bề mặt đã hơi chảy; loại bóng do sợi chảy sờ thấy láng và hơi cứng, không dựng lại được.
• Chỗ nào có lớp cứng bên dưới thì bóng trước: ngực áo vest, cầu vai, ve áo, mặt sau quần âu, vì vải chồng nhiều lớp nên lực ép dồn vào một mặt phẳng.

Vết cháy là chuyện khác hẳn: sợi đã đổi màu vì nhiệt, ngả vàng rồi nâu. Đó là hư hỏng của chính sợi vải, nên không mẹo nào trả lại màu cũ được.

Nhãn giặt: mấy cái chấm trong hình bàn là

Cái nhãn nhỏ khâu bên trong sườn áo hay ở cạp quần là thứ ít người đọc nhất, mà lại quyết định nhiệt độ. Trong đó có hình một chiếc bàn là, và số chấm bên trong hình chính là ngưỡng nhiệt tối đa:

• Một chấm, khoảng 110°C. Polyester, nylon, acrylic và đồ có hình in ép nhiệt. Nhóm này chạm nhiệt cao là chảy bề mặt.
• Hai chấm, khoảng 150°C. Len, lụa, viscose và phần lớn vải pha, nhóm dễ bóng nhất nên gần như luôn cần khăn lót.
• Ba chấm, khoảng 200°C. Cotton và lanh, chịu nhiệt cao nhất và cũng nhàu nhất.
• Hình bàn là bị gạch chéo là cấm là. Hình bàn là có hai gạch chéo ở phần hơi bốc lên nghĩa là được là khô nhưng không được phun hơi.

Nhãn mờ hết chữ thì bắt đầu từ nấc thấp, thử ở mặt trái một chỗ khuất rồi mới nâng dần. Bàn là gia đình không có nhiệt kế nên đừng quy ra độ, cứ nhìn chữ trên núm vặn: nấc len, nấc lụa, nấc cotton đã ứng sẵn ba mức trên.

Chuẩn bị và thứ tự là

Nguyên tắc gốc: bàn là nóng lên nhanh nhưng nguội rất chậm. Vặn từ nấc cotton xuống nấc tổng hợp thì mặt đế còn nóng thêm mấy phút, nên vặn qua vặn lại kiểu gì cũng có lúc mặt đế mức cotton chạm vào áo polyester.

1. Chia đống trước khi cắm điện: một chấm, hai chấm, ba chấm. Mất hai phút, đổi lại không phải chờ đổi nhiệt lần nào.
2. Là từ nhiệt thấp lên cao. Nhóm tổng hợp trước, rồi len lụa, cuối cùng là cotton và lanh. Đi chiều này thì bàn là chỉ việc nóng dần lên.
3. Lau sạch mặt đế trước. Một vệt keo hay cặn cháy còn dính sẽ in thẳng lên chiếc áo đầu tiên, xem bài cách vệ sinh bàn là hơi nước tại nhà.
4. Là lúc đồ còn hơi ẩm, và để ý nước trong khoang. Đồ khô cong rất khó phẳng, nên lấy ra khi máy sấy vừa xong hoặc xịt ẩm nhẹ rồi chờ vài phút. Nhiều bàn là hơi ghi rõ phải dùng nước lọc hoặc nước cất; nước máy nhiều khoáng đóng cặn lâu ngày sẽ bịt lỗ phun rồi nhả một vệt trắng ngay giữa áo. Đang chọn mua thì xem bài cách chọn mua bàn là hơi nước gia đình.

Hai thói quen đổi được kết quả nhiều nhất là là mặt trái và lót khăn ẩm. Là mặt trái đưa nhiệt và lực vào mặt trong, mặt ngoài không bị ép nên không bóng. Khăn lót là khăn cotton mỏng màu trắng, làm ẩm nhẹ, trải lên rồi mới đặt bàn là lên trên: hơi nước bốc từ khăn làm sợi mềm và nở ra chứ không bị ép bẹt. Với len và vải dày thì đừng rê bàn là như chà sàn, hãy nhấc lên, đặt xuống, giữ vài giây rồi nhấc lên.

Là từng bộ phận: sơ mi, quần âu, chân váy xếp ly

Là theo trình tự bộ phận thì không làm nhàu lại chỗ vừa phẳng, đó là lý do thợ luôn đi một thứ tự.

• Sơ mi. Cổ áo trước, là mặt trái, đi từ hai đầu cổ vào giữa để nếp thừa không dồn thành nếp gấp chết. Rồi măng sét: mở khuy, trải phẳng, là mặt trái, đừng đặt bàn là chồng lên khuy vì khuy nhựa gặp nhiệt là méo. Tiếp là hai tay áo, chỉnh đường may nằm thẳng rồi mới là. Cuối cùng là thân sau rồi hai thân trước.
• Quần âu. Bắt đầu từ cạp và túi, lộn túi ra là phẳng rồi nhét lại, vì túi nhăn bên trong sẽ đội lên thành gợn ở mặt ngoài. Sau đó úp hai ống chồng lên nhau, chỉnh cho đường may trong và ngoài trùng khít thì nếp ly mới thẳng. Nếp ly cần khăn ẩm lót lên trên, ép giữ vài giây chứ đừng rê.
• Chân váy xếp ly. Kẹp từng ly ở cạp và ở gấu, rồi là dọc từ cạp xuống gấu, mỗi ly một lượt. Không rê ngang qua các ly, một đường ngang là mấy chục ly xô hết.
• Đồ có hình in. Lộn trái, không đặt bàn là lên hình vì lớp in gặp nhiệt là dính vào mặt đế.

Là hơi khác là khô ở chỗ nào

Nhiều người mua bàn là hơi cầm tay về rồi thất vọng vì sơ mi không phẳng như ngoài tiệm. Không phải máy kém, mà hai thứ này làm hai việc khác nhau.

Bàn là ép hoạt động bằng nhiệt cộng lực nên tạo được nếp sắc: ly quần, nếp cổ, mép ve áo. Đổi lại, đúng cái lực ép đó gây bóng và cháy. Máy phun hơi cầm tay hoặc bàn là đứng thì gần như không ép: áo treo trên móc, hơi nóng làm sợi giãn ra và nếp nhăn tự duỗi theo trọng lượng chiếc áo, nên không lo bóng, bù lại không tạo nổi nếp sắc.

Chọn theo món đồ: sơ mi công sở, quần âu, đồng phục thì bàn là ép; len, lụa, đồ thêu đính, nhung, áo dài lụa và váy voan thì hơi treo. Riêng nhung không bao giờ ép mặt phải, lông nhung bẹp xuống là mất hẳn hiệu ứng.

Cứu vệt bóng, vết cháy và khi nào nên gửi tiệm

Hiểu vệt bóng là sợi bị ép bẹt thì cách xử lý cũng rõ: không tẩy, mà dựng sợi lên lại.

1. Treo áo lên móc, phủ một khăn cotton trắng ẩm lên vùng bóng.
2. Hơ hơi nước lên đó, giữ bàn là cách khăn một chút, chỉ hơ chứ không đè. Hơi nóng làm sợi hút ẩm và nở ra, tự nhổm lên.
3. Lúc vải còn ấm và ẩm, chải nhẹ bằng bàn chải lông mềm theo một chiều, kiểu chải chứ không cào.
4. Để khô tự nhiên rồi nhìn lại. Hai ba lượt nhẹ ăn hơn một lượt mạnh.

Và đây là phần cần nói thẳng. Không cứu được: vải pha đã chảy bề mặt, dấu hiệu là vùng bóng sờ thấy láng và hơi cứng như tráng nhựa; vết cháy đã ngả vàng hoặc nâu, vì sợi đã đổi màu chứ không phải bẩn; và chỗ đã thủng. Vết mới chớm vàng rất nhạt trên cotton trắng thì giặt ngay rồi phơi nắng đôi khi nhạt bớt, nhưng là có thể chứ không chắc chắn.

Nên gửi tiệm khi món đồ đắt hoặc khó thay: vest có lớp mex dán bên trong, ép quá tay là keo phồng thành gợn sóng ở ve áo; áo dài lụa và đồ thêu đính; váy dạ hội nhiều lớp; áo len dày. Chi tiết ở bài giặt khô là hơi tại Thanh Hoá.

Giá tính theo chiếc: sơ mi 50.000–60.000đ, quần Âu, kaki, jeans 55.000đ, chân váy 40.000–70.000đ, vest 89.000–119.000đ, áo dài trơn 80.000đ. Lấy ngay sau 2 giờ phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%. Tiệm có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí. Nhà có đồ công sở cần là hàng tuần thì dùng thẻ thành viên trả trước: nạp 500.000đ được số dư 550.000đ, nạp 1.000.000đ được 1.150.000đ, nạp 2.000.000đ được 2.400.000đ, không hết hạn trong 12 tháng.

Món đã bóng sẵn thì tiệm cũng làm theo cơ chế dựng sợi ở trên, máy hơi công suất lớn nên kỹ hơn, nhưng kết quả vẫn phụ thuộc vào việc sợi mới bị bẹt hay đã chảy.