Vì sao đồ giặt xong vẫn còn vệt xà phòng trắng, cặn bột trên vải?

Áo thun đen giặt xong, phơi khô, gấp vào tủ — nhìn trong nhà thì vẫn bình thường. Đến lúc mặc ra sân, nắng chiếu ngang là hiện lên một mảng trắng loang lổ ở lưng áo, chỗ đậm chỗ nhạt như ai vẩy phấn. Phủi tay thì bay bớt một ít, nhưng vệt vẫn còn. Giặt lại lần nữa, phơi lại, rồi vẫn thế.

Đây là chuyện khách hay mang đồ đến tiệm hỏi, và gần như lần nào cũng bắt đầu bằng câu "chắc do nước giặt dởm". Thực tế thì loại nước giặt hiếm khi là thủ phạm. Vệt trắng đó là cặn chất giặt hoặc cặn khoáng còn kẹt trong sợi vải vì mẻ giặt không được xả sạch. Sửa được, và thường không tốn thêm đồng nào — chỉ cần tìm đúng chỗ sai.

Vệt trắng đó thực chất là gì?

Một chai nước giặt hay gói bột giặt không chỉ có chất tẩy. Ngoài chất hoạt động bề mặt (phần làm sạch thật sự), còn có chất độn, chất làm mềm nước, chất chống tái bám bẩn, hương liệu. Khi hoà tan hết và có đủ nước ở lượt xả, toàn bộ hỗn hợp đó trôi theo nước ra ngoài. Khi thiếu nước hoặc thiếu thời gian xả, phần chưa trôi kịp sẽ khô lại ngay trên sợi vải thành một lớp màng mỏng màu trắng ngà.

Có một trường hợp thứ hai trông rất giống: nước máy nhiều canxi và magie. Khoáng trong nước gặp xà phòng tạo ra cặn bám vào sợi, vừa để lại vệt trắng vừa làm vải nhám và cứng tay. Hai loại cặn này xử lý khác nhau, nên phân biệt được là đỡ mất công.

• Cặn chất giặt: bột mịn, phủi ra được một phần, ngâm nước ấm là mềm và tan dần. Vải vẫn mềm, chỉ bẩn ở bề mặt.
• Cặn khoáng từ nước cứng: phủi không ra, ngâm nước ấm không ăn thua. Vải nhám như có bột đá, khăn mặt cứng đờ, đồ trắng lâu ngày ngả xám. Chi tiết cách xử lý nằm ở bài nước cứng làm quần áo xỉn màu, đóng cặn.

Vải tối màu luôn là nơi lộ trước: áo đen, quần jeans sẫm, đồ thể thao màu than. Không phải vì chúng bị nặng hơn, mà vì nền vải tương phản. Cái áo trắng cùng mẻ giặt cũng dính đúng chừng đó cặn, chỉ là mắt không thấy.

Sáu nguyên nhân, xếp theo thứ tự hay gặp

Trong số đồ khách mang tới tiệm vì lý do này, thứ tự dưới đây gần như lặp lại. Hãy đọc từ trên xuống và dừng lại ở cái đầu tiên đúng với nhà mình.

• Đong quá nhiều nước giặt hoặc bột giặt. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Nhiều người đong đầy nắp cho "chắc ăn", trong khi vạch của nhà sản xuất là mức cho mẻ đầy và đồ bẩn nặng. Nước giặt đậm đặc còn dễ nhầm hơn vì nắp nhỏ mà nồng độ cao. Đổ dư thì lượng nước ở lượt xả không đủ để cuốn hết đi.
• Nhồi máy quá đầy. Đồ chặt kín lồng thì nước không len được qua các lớp vải, cả lúc giặt lẫn lúc xả. Máy vẫn chạy đủ chu trình, nhưng phần đồ nằm giữa khối gần như chỉ bị ép chứ không được xả. Đây cũng là lý do vệt trắng hay xuất hiện thành mảng ở lưng áo, chỗ vải bị gấp và nằm trong lõi. Bài vì sao không nên nhồi quá nhiều đồ vào máy giặt nói kỹ hơn phần này.
• Bột giặt không tan trong nước lạnh. Bột dạng hạt cần nước đủ ấm mới tan hết. Giặt nước máy mùa lạnh, chu trình nhanh 30 phút, bột chưa kịp tan đã bị vắt khô ngay trên vải. Mở đồ ra đôi khi còn thấy hạt bột nguyên vẹn mắc ở đường may.
• Đổ nước giặt trực tiếp lên quần áo. Rất nhiều máy cửa trên được dùng theo kiểu đổ nước giặt vào lồng rồi mới chất đồ lên. Chỗ vải hứng trọn dòng nước giặt đậm đặc đó sẽ giữ lại cặn, nhất là khi máy chưa cấp nước. Đúng ra phải cho nước giặt vào ngăn chia, hoặc hoà loãng với nước rồi mới đổ vào lồng trống.
• Lồng máy bẩn, tích cặn lâu ngày. Lớp cặn nhờn giữa lồng trong và vỏ ngoài là hỗn hợp xơ vải, nước xả và xà phòng cũ. Máy chạy, mảng cặn bong ra và bám lại lên đồ đang giặt. Dấu hiệu đi kèm thường là mùi ẩm mốc trong lồng và những mẩu xám bám ở gioăng cửa.
• Nước cứng. Ở một số khu vực, nước giếng khoan và nước máy có độ khoáng cao. Khoáng ăn mất một phần hiệu lực của chất giặt, khiến người dùng phản xạ đổ thêm cho "đủ bọt" — rồi rơi vào đúng nguyên nhân đầu bảng.

Cách thử tại nhà để biết mình đang mắc lỗi nào

Đừng sửa cả sáu thứ cùng lúc, vì sửa xong sẽ không biết cái nào có tác dụng. Làm lần lượt ba phép thử dưới đây, mỗi phép mất chưa tới một mẻ giặt.

• Thử bọt ở lượt xả cuối. Giặt một mẻ như thường lệ. Đến lượt xả cuối, mở nắp (máy cửa trên) hoặc nhìn qua cửa kính (máy cửa trước) và quan sát nước. Nước còn bọt trắng nổi trên mặt nghĩa là đang đổ dư chất giặt hoặc tải quá đầy. Nước đục nhưng không bọt thì nghiêng về nguyên nhân máy bẩn.
• Thử mẻ không chất giặt. Lấy đúng mấy món đang bị vệt trắng, cho vào máy, chạy một chu trình nước ấm mà không cho bất cứ thứ gì vào. Nếu nước sủi bọt lên thì chắc chắn đồ đang ngậm chất giặt thừa — vấn đề nằm ở liều lượng và ở lượt xả, không phải ở máy.
• Thử khăn trắng trong máy rỗng. Chạy máy không đồ ở chế độ nước nóng nhất, bỏ vào một chiếc khăn trắng sạch. Khăn lấy ra có vệt xám, mẩu nhớt hoặc mùi mốc thì lồng máy đang bẩn, cần vệ sinh máy giặt tại nhà trước khi làm gì khác.

Cứu số đồ đang dính cặn

Làm theo thứ tự này, đừng bỏ qua bước nào. Toàn bộ nằm gọn trong một buổi.

• Bước 1 — Gom riêng. Tách những món đang có vệt ra thành một mẻ nhỏ, chỉ khoảng một phần ba lồng. Ít đồ thì nhiều nước cho mỗi món, đó chính là thứ ta cần.
• Bước 2 — Giặt lại bằng nước ấm, không thêm gì. Chọn chu trình nước ấm khoảng 40°C. Không nước giặt, không nước xả. Nếu máy có tuỳ chọn xả thêm, bật lên; không có thì chạy tiếp một chu trình xả riêng nữa.
• Bước 3 — Nếu vải còn nhám, ngâm giấm. Pha khoảng 200ml giấm trắng cho mỗi 10 lít nước ấm trong chậu, ngâm đồ 30 phút, bóp nhẹ cho nước thấm qua các lớp vải, rồi xả sạch bằng nước lã. Giấm làm tan phần cặn khoáng mà nước không gỡ nổi.
• Bước 4 — Đừng sấy khi chưa chắc. Phơi khô rồi soi dưới nắng hoặc dưới đèn trước khi quyết định. Hơi nóng của máy sấy làm phần cặn còn lại bám chặt thêm, mẻ sau gỡ khó hơn hẳn.

Với len, dạ, tơ tằm và đồ có khuy kim loại, bỏ qua bước giấm. Axit trong giấm có thể làm xỉn kim loại và ảnh hưởng đến sợi tự nhiên. Số đồ đó nên để riêng và xử lý theo cách khác.

Liều lượng theo tải đồ và lịch vệ sinh máy

Chữa xong thì phải chặn đường quay lại. Hai việc dưới đây giải quyết được phần lớn trường hợp.

Đong theo tải thật, đừng đong theo thói quen. Lấy vạch nhà sản xuất in trên nắp làm mức trần cho mẻ đầy và đồ bẩn nặng. Mẻ khoảng nửa lồng thì đong chừng một nửa; mẻ đồ chỉ mặc một buổi, không mồ hôi dầu, thì ít hơn nữa vẫn sạch. Nước giặt đậm đặc dùng ít hơn loại thường ở cùng tải. Cách đo cụ thể theo từng dạng chất giặt nằm ở bài đo lượng nước giặt đúng liều lượng.

Vệ sinh máy đều đặn. Mỗi tháng một lượt chạy rỗng ở nhiệt độ cao với dung dịch vệ sinh lồng giặt. Mỗi tuần lau gioăng cửa và ngăn đựng nước giặt — đây là hai chỗ đọng cặn nhiều mà hầu như không ai nhìn tới. Sau mỗi mẻ, để cửa hé vài tiếng cho lồng khô.

Khi nào nên gửi tiệm giặt máy công nghiệp

Có những lúc chữa tại nhà không đáng công. Máy giặt gia đình dung tích nhỏ, lượng nước cho mỗi mẻ hạn chế, nên đồ dày và đồ số lượng lớn luôn ở thế bất lợi.

Nên gửi tiệm khi: chăn, ga, rèm, đồ thể thao dày đã dính cặn (máy nhà khó đủ nước để xả sạch những món này); cả tủ đồ bị một lượt vì dùng sai nhiều tháng; hoặc nhà đang dùng nước giếng khoan mà chưa lắp lọc. Máy giặt công nghiệp có khối lượng nước cho mỗi mẻ lớn hơn nhiều và chạy được số lượt xả cao, nên gỡ cặn dễ hơn hẳn.

Tại Nhà Gọn Laundry, giặt sấy quần áo tính theo cân: 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ. Chăn ga giặt sấy 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, chăn lông vũ 55.000đ/kg. Rèm thường 40.000đ/kg, rèm cần tháo lắp 50.000đ/kg. Cần lấy ngay trong vòng 2 giờ thì phụ thu 20%. Tiệm có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường — gọi 0943 386 369 để được báo trước.

Khi gửi đồ, nói rõ "đồ đang bị cặn trắng, cần xả kỹ" để thợ chạy thêm lượt xả và không cho nước xả vải ở mẻ đầu. Một câu dặn đó tiết kiệm cho bạn cả một lần giặt lại.