Cách giặt đệm ngồi bệt, đệm lót ghế gỗ

Bộ bàn ghế gỗ trong phòng khách nhà mình có tuổi đời chục năm, được lau bóng loáng mỗi tuần. Nhưng mấy tấm đệm lót đặt trên mặt ghế thì gần như chưa bao giờ được đụng tới ngoài việc thỉnh thoảng dựng lên đập vài cái cho đỡ bụi. Bộ đệm ngồi bệt trải dưới sàn cũng thế — khách tới ngồi, trẻ con bò lên, người lớn nằm dài xem tivi, mà lịch giặt thì… không có.

Đây là món đồ vải kiểu "khuất mắt trông coi": nhìn thì vẫn phẳng phiu, nhưng ghé mũi lại gần sẽ thấy một mùi ngai ngái quen thuộc, và nếu vỗ mạnh dưới nắng thì cả một đám bụi bay lên. Mồ hôi lưng, mồ hôi đùi, bụi nhà, tóc, vụn bánh — tất cả tích trong lớp bông suốt nhiều mùa. Bài này nói cho gọn: đệm ngồi có mấy loại, loại nào giặt được đến đâu, xử lý mùi ẩm thế nào, và lúc nào nên gửi tiệm cho xong việc.

Trước hết: đệm nhà bạn thuộc loại nào?

Chỉ cần lật lên sờ tìm khoá kéo là biết, và câu trả lời quyết định toàn bộ cách làm sau đó:

• Loại vỏ tháo rời — có khoá kéo chạy dọc một cạnh hoặc dây buộc, kéo ra là lấy được ruột. Đây là loại dễ thở nhất: vỏ đem giặt máy như đồ vải bình thường, ruột giữ khô ráo, hút bụi và phơi nắng nhẹ là xong.
• Loại liền ruột, may kín — vỏ và ruột khâu liền, thường là đệm ngồi mỏng có chần ô vuông hoặc đệm bệt kiểu Nhật. Loại này bắt buộc phải giặt cả khối, mà giặt cả khối nghĩa là làm ướt ruột.
• Loại ruột mút (foam) đúc — ấn xuống thấy đàn hồi, không sột soạt như bông. Mút hút nước rất khoẻ và giữ nước rất dai; giặt ướt loại này ở nhà thường lợi bất cập hại.

Tìm nhãn giặt khâu ở mép trước khi làm gì. Nhiều đệm ngồi có ghi rõ "chỉ giặt vỏ" hoặc "không giặt máy" — theo nhãn bao giờ cũng chắc hơn đoán.

Loại vỏ tháo rời — làm theo 5 bước này

1. Hút bụi trước khi tháo. Hút cả hai mặt và men theo đường viền, nơi tóc và bụi mịn hay dồn lại. Bụi khô hút được thì đừng để nó thành bùn trong nước.
2. Kéo khoá, lấy ruột ra, đặt riêng. Ruột bông kiểm tra xem có vón cục hay xẹp một góc không — nếu vón thì đây là dịp để đập tơi lại.
3. Xử lý vết cục bộ trên vỏ trước. Vết nước ngọt, vết dầu, vệt ố mồ hôi ở giữa mặt ngồi — thấm chất giặt pha loãng, để ngấm 15–20 phút, chải nhẹ bằng bàn chải mềm theo chiều sợi vải. Vải màu thì thử trước ở mép khuất, ví dụ mép trong sát khoá kéo.
4. Giặt máy chế độ nhẹ, nước lạnh hoặc ấm dưới 40°C. Vỏ có viền bèo, có dây buộc hoặc có nút thì cho vào túi lưới cho khỏi rối và khỏi tuột chỉ viền.
5. Phơi trải phẳng, tránh nắng gắt. Vắt đôi lên dây thì hằn nếp giữa mặt ngồi, phơi nắng trưa gay gắt thì bạc màu và giòn sợi. Phơi chỗ thoáng gió, nắng nhẹ.

Trong lúc chờ vỏ khô, mang ruột ra hiên phơi chỗ thoáng vài tiếng và đập nhẹ cho tơi. Đó thường là toàn bộ việc cần làm với ruột — không cần nhúng nước nếu ruột không dính bẩn.

Loại liền ruột — nguyên tắc "ít nước nhất có thể"

Với đệm may kín, mỗi lần giặt ướt là một lần đánh cược với khâu làm khô. Nên thứ tự ưu tiên là:

• Hút bụi định kỳ — hai tuần một lần với đệm dùng hằng ngày. Việc này giải quyết phần lớn cảm giác "bẩn" mà không cần giọt nước nào.
• Làm sạch tại chỗ — khăn ẩm vắt thật kiệt, thấm chất giặt pha loãng, lau xoáy từ ngoài vào trong vết bẩn để không loang rộng, rồi thấm lại bằng khăn sạch ẩm, cuối cùng dùng khăn khô ép hút nước. Chỉ làm ướt đúng vùng vết, đừng để nước ngấm xuống ruột.
• Phơi nắng nhẹ có gió — dựng nghiêng cho gió đi qua cả hai mặt, không úp mặt xuống nền gạch.
• Giặt ướt cả khối — để sau cùng, chỉ khi thật cần: đệm dính đồ ăn thấm sâu, dính nước tiểu trẻ nhỏ, hoặc đã có mùi mà làm sạch bề mặt không dứt.

Nếu buộc phải giặt ướt cả khối tại nhà, bóp nhẹ trong nước ấm pha chất giặt, xả cho hết bọt, ép nước bằng cách kẹp giữa hai khăn bông lớn và dẫm lên — không vắt xoắn, vì ruột bông xoắn một lần là vón cục vĩnh viễn. Sau đó phơi ngang trên giá thoáng, trở mặt vài lần trong ngày, và chỉ cất khi bóp vào giữa lõi thấy khô hẳn. Trời nồm mà nhà không có máy sấy thì thành thật mà nói: khả năng khô kiệt trong ngày là thấp, và đó chính là lúc nên nghĩ đến việc gửi tiệm.

Xử lý mùi ẩm trên đệm ngồi để lâu ngày

Mùi trên đệm ngồi thường có ba nguồn, và phải tìm đúng nguồn thì xử lý mới dứt:

1. Mồ hôi tích trong lớp bông. Đây là nguồn phổ biến nhất với đệm ghế gỗ phòng khách và đệm bệt. Bề mặt lau sạch không giải quyết được gì; phải giặt và sấy khô kiệt phần ruột.
2. Ẩm từ môi trường. Mùa nồm ở Thanh Hoá, nền nhà đọng nước, đệm bệt trải sát sàn hút ẩm cả tuần. Cách chữa là kê đệm lên khỏi sàn, bật quạt, và tranh thủ mọi buổi hửng nắng đem ra phơi.
3. Mốc đã mọc. Nhìn kỹ mặt dưới đệm — chỗ áp vào mặt ghế gỗ hoặc áp sàn — nếu thấy chấm li ti màu xám đen thì mốc đã có. Phủi khô ngoài trời trước, rồi mới xử lý ướt; làm ngược lại sẽ loang ra vùng sạch.

Có một mẹo dân gian hay được nhắc là rắc baking soda lên mặt đệm, để vài giờ rồi hút sạch. Cách này giúp giảm mùi bề mặt và đáng thử vì rất lành, nhưng nó không chạm được vào lõi bông — nên hãy coi nó là biện pháp làm dịu tạm thời, không phải cách chữa gốc.

Những lỗi hay gặp

• Nhét cả bộ đệm ngồi vào máy giặt cho nhanh. Đệm ngậm nước nặng gấp nhiều lần lúc khô, làm lồng lệch, máy rung giật; đệm thì vón ruột, mất phom, không trở lại như cũ.
• Giặt xong phơi trong nhà cho "khỏi bạc màu". Tránh nắng gắt là đúng, nhưng phơi trong phòng kín không gió thì đệm không bao giờ khô tới lõi.
• Dùng thuốc tẩy clo cho vỏ đệm màu. Loang màu là chuyện gần như chắc chắn xảy ra. Vỏ màu thì dùng chất tẩy gốc oxy dịu hơn, và thử ở mép khuất trước.
• Trộn hoá chất "cho mạnh". Tuyệt đối không trộn thuốc tẩy clo với chất tẩy chứa amoniac hoặc với giấm — hỗn hợp sinh khí độc. Dùng riêng từng loại, pha đúng nhãn, mở cửa thoáng.
• Ngồi lên khi đệm còn hơi ẩm. Sức nặng ép nước xuống lõi và trải đều hơi ẩm khắp ruột, hoàn tác toàn bộ công phơi.

Khi nào nên gửi tiệm xử lý cả bộ

Tự làm ở nhà ổn với vỏ tháo rời và với đệm mỏng. Nhưng có mấy trường hợp nên đưa ra tiệm cho gọn:

• Đệm liền ruột dày, đệm mút — cần máy giặt lồng lớn và máy sấy công nghiệp mới khô được tới lõi.
• Đệm đã có mùi hoặc có chấm mốc — làm nửa vời thì mùi quay lại.
• Cả bộ nhiều tấm — bộ đệm ghế gỗ 6–8 tấm giặt tay ở nhà là một ngày công thật sự.
• Mùa nồm, hoặc nhà không có chỗ phơi — nhà ống trong phố, chung cư, ban công hướng khuất gió.
• Dọn nhà cuối năm, chuẩn bị mùa cưới — tiện thể gửi luôn một lượt cùng chăn ga, rèm, thảm.

Ở Nhà Gọn, đệm ngồi có nhiều kiểu và nhiều cỡ nên tiệm cân và báo giá theo món trước khi làm, tuỳ chất liệu, độ dày và mức bẩn — gọi 0943 386 369 để được báo giá theo món, đừng ngại hỏi kỹ trước khi gửi. Để bạn hình dung mặt bằng giá các món tương tự trong bảng giá niêm yết: nệm topper 50.000đ/kg, ruột gối 50.000–100.000đ/cái, giặt sấy chăn ga 35.000đ/kg. Khoản tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ vết tính riêng và luôn báo giá trước khi làm. Lấy gấp trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%.

Điểm đáng để bạn hỏi bất kỳ tiệm nào, không riêng Nhà Gọn: có sấy khô kiệt phần ruột không. Ở đây đồ được sấy bằng máy sấy công nghiệp và giặt riêng từng đơn — mỗi khách một lồng, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, báo trước khi chốt lịch.

Nếu bạn đang dọn một lượt đồ vải trong nhà thì xem thêm cách xử lý mấy món hay đi cùng bộ ghế: giặt gối ôm, gối tựa sofa, giặt vỏ bọc nệm topper tại nhà, và làm sạch ghế sofa nỉ tại nhà.