Cách giặt khăn lau bếp, giẻ lau sạch khuẩn và hết mùi hôi

Bạn vừa lau xong mặt bếp, vắt chiếc khăn rồi vắt nó lên vòi rửa như mọi hôm. Sáng hôm sau cầm lên lau cái bàn ăn, mũi ngửi thấy ngay: mùi ngai ngái, hơi chua, kiểu mùi giẻ ướt để qua đêm. Khăn nhìn vẫn sạch, màu vẫn ổn, hôm kia mới giặt. Vậy mà lau tới đâu, mùi đó đi theo tới đó, ám lên cả mặt bàn vừa lau.

Khăn lau bếp là món vải bị đối xử tệ nhất trong nhà: dùng nhiều nhất, bẩn thứ bẩn khó nhất, mà lại được giặt thưa nhất. Nó cũng là món hiếm hoi luôn ở trạng thái ẩm suốt ngày. Bài này giải thích cơ chế vì sao khăn bếp sinh mùi nhanh hơn mọi loại khăn khác, rồi chỉ cách giặt riêng, phá dầu, làm khô triệt để, và mốc nào thì nên bỏ khăn cũ đi.

Vì sao khăn bếp hôi nhanh hơn mọi loại khăn khác trong nhà

Ba yếu tố cộng lại, và chiếc khăn treo cạnh bồn rửa có đủ cả ba gần như suốt ngày:

• Luôn ẩm. Khăn tắm dùng xong còn được phơi ra ban công và khô hẳn trước lượt sau. Khăn bếp thì lau, vắt, treo, một tiếng sau lại lau tiếp — nó gần như không bao giờ khô hoàn toàn.
• Dính dầu mỡ và vụn thức ăn. Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với khăn mặt hay khăn tắm. Dầu mỡ bám vào sợi bông và bản thân nó ngả mùi ôi theo thời gian, kể cả khi không có gì khác xảy ra.
• Nằm ở chỗ ấm. Góc bếp là nơi ấm nhất nhà, lại hay kín gió vì bị chắn bởi tủ và thiết bị. Ẩm cộng ấm cộng chất hữu cơ làm thức ăn là bộ điều kiện thuận lợi nhất cho vi khuẩn và nấm mốc sinh sôi trên vải.

Nói cho rõ về mùi: mùi hôi trên khăn bếp đến từ hai nguồn khác nhau và phải xử bằng hai cách khác nhau. Một là mùi dầu mỡ ôi — thứ này cần phá bằng chất giặt và nhiệt, giặt nước mát bao nhiêu lần cũng khó hết. Hai là mùi ẩm mốc do khăn không được làm khô — thứ này chỉ hết khi khăn thực sự khô, không có mẹo nào thay thế. Nhiều người giặt đi giặt lại mà khăn vẫn hôi là vì mới xử một trong hai nguồn.

Xử ngay tại bồn rửa: việc làm hôm nay quyết định mùi ngày mai

1. Giũ sạch vụn trước khi vắt. Vụn cơm, vụn rau kẹt trong sợi khăn là phần ngả mùi sớm nhất.
2. Xả khăn bằng nước ấm với một chút nước rửa chén ngay sau khi lau dầu mỡ. Nước rửa chén sinh ra chính để phá dầu, và phá ngay lúc dầu còn mới dễ hơn nhiều so với để tới cữ giặt cuối tuần.
3. Vắt kiệt hết mức. Nước còn đọng lại càng nhiều thì khăn càng lâu khô, mà thời gian ẩm chính là thứ sinh mùi.
4. Trải rộng, đừng vo tròn. Vắt lên vòi rửa theo kiểu vo cục là giữ nguyên lõi ẩm bên trong. Trải rộng ra thanh treo, hoặc mang hẳn ra chỗ thoáng.
5. Luân phiên nhiều chiếc. Nhà nấu ăn hằng ngày nên có ba tới bốn chiếc dùng xoay vòng, mỗi chiếc có đủ thời gian khô hẳn giữa hai lượt.

Giặt: riêng mẻ, phá dầu, đủ nhiệt

Khăn bếp cần một cữ giặt riêng, và nên đều đặn — vài ngày một lần với nhà nấu nhiều, chậm nhất là mỗi tuần.

1. Giặt riêng, đừng chung với quần áo. Dầu mỡ tan ra trong nước giặt sẽ bám ngược lên các món khác trong cùng mẻ, làm quần áo ám mùi ngai ngái dù nhìn vẫn sạch. Nguyên tắc chia nhóm đồ bẩn nặng nói kỹ trong bài xử lý quần áo ám mùi dầu mỡ nhà bếp.
2. Ngâm phá dầu trước. Chậu nước ấm pha nước giặt, thêm chút nước rửa chén nếu khăn dính mỡ nhiều, ngâm ba mươi phút tới một tiếng. Bước này gỡ phần lớn dầu ra khỏi lòng sợi trước khi vào máy.
3. Chọn nhiệt phù hợp với chất khăn. Khăn bông cotton trắng hoặc màu bền chịu được nước nóng, và nhiệt cao giúp phá dầu tốt hơn hẳn nước mát. Khăn microfiber (sợi nhân tạo siêu mảnh) thì ngược lại — chỉ dùng nước ấm vừa, vì nhiệt cao làm sợi bết lại và mất khả năng hút nước.
4. Đừng dùng nước xả vải cho khăn. Nước xả để lại một lớp màng làm mềm sợi, nhưng chính lớp màng đó bịt sợi bông lại khiến khăn hút nước kém đi và giữ ẩm lâu hơn. Với khăn bếp, đây là đổi cảm giác mềm lấy mùi hôi.
5. Chỗ giấm và baking soda. Nửa bát giấm trắng cho vào lượt xả cuối giúp gỡ bớt cặn xà phòng và làm nhạt mùi; baking soda rắc vào lồng giặt cùng khăn cũng có tác dụng khử mùi. Đây là mẹo hỗ trợ, không thay được việc phá dầu và làm khô.

Cách xử ba tình huống hay gặp

• Khăn ngả xám, giặt mãi không sáng lại. Đây thường là dầu tích tụ nhiều lượt chứ không phải bẩn bề mặt. Ngâm nước nóng với nước giặt và một chút nước rửa chén, để nguội dần rồi giặt lại — có thể sáng lên vài phần. Nói thẳng phần giới hạn: khăn đã xám đều sau nhiều tháng thường chỉ sáng lên được một mức chứ không trở lại trắng như mới.
• Khăn có chấm mốc đen li ti. Chấm mốc đã ăn vào sợi thì rất khó xoá hẳn; giặt kỹ có thể làm mất mùi và mờ chấm, nhưng vết thường còn. Với khăn dùng cho khu vực chế biến thức ăn, khăn đã mốc thành mảng thì nên bỏ hơn là cố cứu.
• Khăn dùng lau nước thịt, cá sống. Tách riêng ngay hôm đó, xả kỹ rồi giặt nước nóng, và đừng dùng lại chiếc đó để lau bát đĩa đã sạch. Cách gọn nhất là quy ước màu: một màu cho lau bếp và mặt bàn, một màu cho lau tay và đồ khô.

Ba tình huống trên áp cho khăn bông là chính. Với khăn tay và khăn mặt trong nhà tắm, tính chất bẩn khác hẳn nên cách chăm cũng khác — chi tiết trong bài giặt khăn tắm, khăn mặt sạch khuẩn.

Khi nào nên thay khăn mới

Khăn bếp là món tiêu hao, giữ quá lâu không có lợi. Mấy dấu hiệu nên bỏ:

• Khăn khô ráo mà vẫn giữ mùi ngai ngái — nghĩa là dầu và cặn đã ăn sâu, giặt thêm cũng ít thay đổi.
• Sợi bông mỏng và bở, kéo nhẹ thấy rão, hút nước kém hẳn so với lúc mới.
• Có mảng mốc hoặc vết ố cứng đầu ở khăn dùng cho khu vực chế biến thức ăn.
• Khăn microfiber đã bết mặt và trơn, lau xong để lại vệt nước thay vì hút sạch.

Khăn bỏ vai trò lau bếp vẫn dùng được tiếp cho việc lau sàn, lau xe hay kê đồ — chỉ cần đừng để nó quay lại mặt bàn ăn.

Khi nào nên gửi tiệm

Khăn bếp vốn là món tự giặt ở nhà, và bài này viết ra đúng để bạn tự làm. Vài trường hợp gửi tiệm tiện và chắc hơn:

• Nhà hàng, quán ăn, bếp gia đình đông người với vài chục chiếc khăn mỗi tuần. Giặt sấy theo cân tính 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ — máy sấy công nghiệp làm khô tới lõi sợi, việc mà phơi trong nhà mùa nồm rất khó đạt.
• Mùa mưa nồm kéo dài, nhà không có chỗ phơi thoáng. Có thể gửi sấy riêng: sấy quần áo và khăn 22.000đ/kg.
• Tạp dề, khăn choàng bếp dính dầu mỡ nặng. Nhóm này cần xử vết chứ không chỉ giặt thường; cách làm riêng có trong bài giặt tạp dề, đồ bếp dính dầu mỡ. Tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ loại vết và độ cũ, báo giá trước khi làm.
• Đợt tổng vệ sinh bếp với cả chồng khăn, giẻ, rèm bếp và thảm chân bếp cùng lúc. Thảm mềm 40.000–45.000đ/kg, rèm thường 40.000đ/kg.

Đồ được giặt riêng từng đơn trên máy giặt và máy sấy công nghiệp, đếm món khi nhận và khi trả, giá niêm yết công khai. Lấy gấp trong vòng hai giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì có phụ thu thêm hai mươi phần trăm, báo trước khi nhận đơn.