Cách vệ sinh giày cao gót và giày búp bê nữ

Đi ăn cưới về gần nửa đêm, bạn tháo đôi cao gót ra để ở góc nhà. Sáng hôm sau nhìn lại: gót nhọn còn dính một mảng bùn khô, mép đế viền một vệt đất mỏng, mũi giày có vết xước trắng do va vào bậc thềm. Nhấc lên ngửi thử phần lòng giày thì thấy mùi hăng nhẹ.

Đôi búp bê đi làm hằng ngày để cạnh đó còn tệ hơn, vì nó bị đi liên tục năm ngày một tuần và chưa từng được nghỉ ngày nào.

Giày nữ khó làm sạch hơn giày thể thao ở chỗ chất liệu mỏng, keo dán nhiều và phom giày rất dễ mất. Bài này chia theo bốn chất liệu hay gặp, kèm hai chỗ mà gần như ai cũng bỏ qua: gót nhọn và lớp lót trong.

Nhận đúng chất liệu trước khi động tay

Đây là bước quyết định. Một dung dịch hợp với da bóng có thể làm chết hẳn mặt nhung của da lộn.

• Da bóng (da thật hoặc da tráng bóng): mặt láng, phản chiếu ánh sáng, sờ trơn tay. Sợ nước đọng, sợ chà mạnh.
• Da lộn, da nubuck: mặt nhung mờ, có sợi tơ ngắn dựng lên, vuốt ngược thấy đổi màu. Sợ nước và sợ mọi loại xà phòng.
• Vải canvas, vải dệt, vải nhung: nhìn rõ sợi dệt. Chịu ẩm khá hơn nhưng dễ loang vệt nếu lau ướt không đều.
• Simili, da PU: mặt giả da, thường có vân in đều đặn tăm tắp và mép cắt nhìn thấy lớp vải nền. Dễ lau nhất trong bốn loại, nhưng gặp cồn hay dung môi là bong lớp phủ.

Không chắc là loại nào thì nhìn nhãn bên trong lưỡi gà hoặc mặt trong cổ giày, và làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất trước đã. Giày da công sở kiểu bít mũi có bài riêng ở vệ sinh giày da công sở tại nhà.

Vì sao không ngâm nước và không cho vào máy giặt

Tiệm gặp nhiều đôi giày hỏng vì đúng hai việc này, nên xin nói rõ cơ chế.

1. Keo dán đế mềm ra. Thân giày và đế được dán bằng keo. Ngâm lâu là keo ngậm nước, mép đế hở dần rồi bung ra ở chỗ mũi hoặc chỗ gót.
2. Miếng lót cứng giữa đế cong vênh. Trong lòng đế có một miếng đỡ bàn chân. Nó ngậm nước rồi phồng, khô lại thì vênh, đi vào thấy cộm và lệch.
3. Chân gót bị lung lay. Gót cao gắn vào thân giày bằng đinh và keo. Va đập trong lồng giặt quay làm mối ghép đó lỏng ra, đi vài hôm là nghe tiếng kêu lạo xạo.
4. Da bị ố cứng. Da thật ngấm nước rồi khô nhanh sẽ co, mặt da nổi vệt cứng và nứt chân chim.
5. Lớp phủ simili rạn. Ma sát trong lồng giặt bóc dần lớp phủ, để lại mảng trắng nhìn rõ.

Nguyên tắc thay thế rất đơn giản: làm sạch bề mặt, không làm ướt cấu trúc. Khăn vắt kiệt và bọt xà phòng loãng làm được gần hết việc.

Bốn chất liệu, bốn cách làm

• Da bóng: lau bụi bằng khăn khô mềm, rồi lau bằng khăn ẩm vắt kiệt theo một chiều. Vết bẩn bám thì đắp khăn ẩm ủ vài giây cho mềm rồi lau. Lau lại bằng khăn nước lã, thấm khô ngay. Khô hẳn mới dùng xi hoặc kem dưỡng da đúng màu, đánh mỏng.
• Da lộn: để giày khô hoàn toàn rồi mới làm. Dùng bàn chải chuyên cho da lộn chải nhẹ một chiều cho bụi rời ra và dựng lại sợi nhung. Vết bám cứng thì dùng cục tẩy da lộn chà nhẹ tại chỗ. Không dùng nước, không dùng xà phòng lên mặt nhung.
• Vải: đánh bọt nước giặt dịu trong bát, lấy bọt chứ không lấy nước, dùng bàn chải lông mềm chà xoay nhẹ. Lau lại bằng khăn ẩm sạch nhiều lượt cho hết xà phòng. Làm cả chiếc chứ đừng chỉ chà một điểm, vì chà điểm sẽ để lại quầng sáng quanh chỗ đó.
• Simili, da PU: khăn ẩm với nước là đủ cho phần lớn vết bẩn. Vết mực hoặc vết đen do cọ vào thứ khác thì thử nước pha rất loãng chút nước rửa bát, lau nhanh rồi thấm khô. Không dùng cồn, không dùng axeton.
• Phần đính đá, đính kim loại, quai lụa: chỉ lau khô hoặc lau ẩm rất nhẹ quanh chân đính, tránh làm ướt keo gắn đá.

Gót nhọn và đế cạnh — hai chỗ ai cũng quên

Người nhìn bạn từ phía sau thấy gót trước tiên, mà gót lại là chỗ bẩn kỹ nhất vì nó chọc thẳng xuống đất.

1. Cạo đất khô ở đầu gót bằng que gỗ hoặc bàn chải đánh răng cũ, làm khi đất đã khô hẳn — đất còn ướt mà cạo là miết bùn vào chân gót.
2. Lau thân gót theo đúng chất liệu của lớp bọc: gót bọc da thì lau như da, gót bọc simili thì lau như simili, gót nhựa trơn thì khăn ẩm là xong.
3. Kiểm tra miếng đệm đầu gót. Miếng nhựa nhỏ ở đầu gót mòn hết sẽ lộ đinh kim loại, đi kêu lộc cộc và trơn trượt. Mòn thì thay, đây là chi tiết rẻ và thay được.
4. Đế cạnh — phần viền quanh mép đế — lau bằng khăn ẩm, vết đen cứng đầu thì dùng cục tẩy bút chì chà nhẹ.
5. Mặt đế dưới chỉ cần cạo sạch sỏi kẹt trong rãnh và lau qua, không cần làm đẹp.

Sandal và dép quai hậu hay bị bẩn ở kiểu khác, phần quai và phần đế tiếp xúc da chân, cách xử lý có ở bài vệ sinh dép sandal, dép quai hậu.

Lớp lót trong: nơi sinh ra mùi

Mặt ngoài giày có thể bóng loáng mà mở ra vẫn hăng, vì mùi nằm ở lòng giày.

• Tháo miếng lót rời ra nếu tháo được, làm sạch riêng và phơi riêng cho nhanh khô.
• Lau mặt lót dán liền bằng khăn ẩm vắt kiệt với nước, hoặc nước pha rất loãng chút xà phòng dịu, lau theo một chiều rồi thấm khô ngay.
• Nhét giấy trắng không in chữ vào lòng giày để hút ẩm — giấy báo có mực in, dễ để lại vết lên lót màu sáng. Thay giấy vài lần cho tới khi lấy ra vẫn khô.
• Hong nơi thoáng gió trong bóng râm. Không sấy nóng, không hơ trực tiếp trước quạt sưởi.
• Luân phiên vài đôi. Một đôi giày cần khoảng một ngày để hơi ẩm bay hết. Đi liên tục năm ngày liền thì đôi giày không bao giờ có cơ hội khô.

Mùa nồm tháng hai tháng ba ở Thanh Hoá là lúc mùi giày nặng nhất, vì nhà ẩm và giày không khô kịp. Quãng đó nên để giày ra chỗ thoáng gió thay vì nhốt trong tủ kín.

Giữ phom khi phơi và khi cất

• Nhét giấy vo tròn vừa phải vào mũi giày khi phơi, đủ để căng phom chứ không nhồi chặt làm mũi giày phồng ra.
• Dựng giày đứng tự nhiên, không dốc ngược lên dây phơi vì nước còn lại sẽ chảy ngược vào lòng.
• Phơi trong bóng râm nơi có gió, tránh nắng gắt làm da khô nứt và làm bạc màu vải.
• Cất trong hộp thoáng có gói hút ẩm, mỗi đôi một hộp, đừng chồng đôi này lên đôi kia.
• Có nhiều đôi cao gót thì để đứng trên kệ, không xếp nằm chồng lên nhau vì gót đôi trên đè bẹp mũi đôi dưới.
• Cứ vài tháng lấy ra kiểm tra một lần trong mùa ẩm, phát hiện mốc sớm thì xử lý dễ hơn nhiều.

Khi nào nên gửi tiệm

Lau bụi và chải khô hằng tuần thì bạn tự làm ở nhà là hợp lý. Nên mang ra tiệm giặt là Thanh Hoá khi:

• Giày da lộn bị dính nước hoặc vết dầu mỡ — loại này ở nhà xử lý rất dễ hỏng mặt nhung.
• Giày sáng màu đã ố vàng ở mũi và mép đế, lau thường không lại.
• Giày đính đá, đính kim loại, quai lụa cần làm sạch mà không được làm bung chân đính.
• Giày mốc trắng sau mùa nồm, cần làm sạch mốc rồi hong khô đúng cách.
• Cần làm cả loạt nhiều đôi một lượt trước mùa cưới hoặc trước Tết.

Về giá, dịch vụ vệ sinh giày có mức niêm yết sẵn: giày tối màu 90.000đ, giày sáng màu 110.000đ, giày da trơn 150.000đ, giày da lộn và giày cao cấp 150.000–300.000đ tuỳ chất liệu và tình trạng. Đôi nào đính đá nhiều hoặc chất liệu đặc biệt thì thợ xem trực tiếp rồi báo mức cụ thể trong khoảng trên trước khi làm — bạn xem giá rồi mới chốt. Lấy trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%. Tiệm cũng nhận vệ sinh nhiều loại giày khác, xem thêm ở trang vệ sinh giày Thanh Hoá.

Cách tiệm làm: xem chất liệu và tình trạng keo đế trước, chỗ nào đã bong sẵn thì báo bạn biết ngay từ lúc nhận. Làm sạch theo chất liệu, xử lý lót trong, hong khô có kiểm soát rồi nhồi phom. Giặt riêng từng đơn, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả. Địa chỉ 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày; có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Vết ố lâu năm hoặc da đã nứt thì tiệm nói trước để bạn cân nhắc, không hứa đưa giày về như mới.