Chun quần bị giãn, lão sau khi giặt — nguyên nhân và cách giữ chun bền

Quần ở nhà mới mua vài tháng, cạp đã tụt xuống hông, phải xắn lên mới mặc được. Quần ngủ của bé giặt chừng chục lần thì gấu chun bai rộng, không ôm cổ chân nữa. Áo thun có chun ở gấu tay thì thành loe như kèn. Đây là lỗi rất nhiều nhà gặp, và phần lớn người nghĩ do quần "hàng kém". Thực ra hàng kém chỉ là một phần. Phần lớn còn lại nằm ở cách giặt, phơi, sấy.

Bài này giải thích vì sao chun quần bị giãn, cách giặt quần cạp chun để chun bền hơn, dấu hiệu chun đã hỏng hẳn không cứu được, và khi nào nên tự luồn chun mới hay mang ra thợ may.

Chun hỏng vì đâu: sợi đàn hồi bị "nấu chín" từ bên trong

Dải chun trong cạp quần gồm các sợi đàn hồi (cao su tự nhiên hoặc spandex, còn gọi là elastane) được bọc trong lớp sợi polyester hoặc cotton. Lớp ngoài khá bền. Thứ yếu là sợi đàn hồi bên trong. Khi sợi này bị tổn thương, nó đứt dần từng sợi nhỏ, chun mất lực co, nhưng lớp vải bọc ngoài vẫn nguyên nên nhìn bằng mắt không thấy gì. Chỉ đến khi mặc vào mới thấy lỏng.

Có bốn thủ phạm chính:

• Nhiệt cao. Đây là nguyên nhân hàng đầu. Sấy ở nhiệt cao, để quần nằm lâu trong lồng sấy nóng, là bàn là nóng trực tiếp lên cạp chun đều làm sợi đàn hồi giòn và mất co giãn. Phơi dưới nắng gắt buổi trưa nhiều giờ liền cũng gây hại tương tự, vì tia UV và nhiệt làm cao su lão hoá nhanh.
• Chất tẩy mạnh. Thuốc tẩy chứa clo (nước Javel), bột giặt đậm đặc đổ trực tiếp lên quần, ngâm quá lâu trong nước giặt pha đặc đều ăn mòn sợi đàn hồi.
• Vắt xoắn. Vặn quần thật chặt bằng tay để vắt kiệt nước, hoặc kéo căng cạp chun ra để giũ, làm sợi đàn hồi bị kéo quá giới hạn. Vài lần thì không sao, làm thường xuyên thì chun lỏng dần.
• Mặc và phơi sai tư thế. Phơi quần bằng cách kẹp hai bên cạp, để cạp bị kéo căng suốt mấy tiếng khi vải còn nặng nước. Hay treo quần lên móc bằng cạp chun cho tiện. Sức nặng của nước kéo chun dài ra.

Mồ hôi và dầu cơ thể đọng lại ở cạp quần cũng làm cao su lão hoá nhanh hơn nếu quần để lâu mới giặt. Vì vậy quần ở nhà, quần thể thao nên giặt sau mỗi lần mặc ra mồ hôi nhiều.

Cách giặt quần cạp chun để chun bền

Giặt tay

1. Hoà xà phòng hoặc nước giặt loãng trong nước lạnh hoặc nước ấm dưới 30 độ.
2. Ngâm quần khoảng 15–20 phút, không ngâm qua đêm.
3. Vò nhẹ phần cạp và gấu. Đừng kéo căng chun ra để chà.
4. Xả sạch xà phòng. Xà phòng đọng lại trong cạp cũng làm chun nhanh hỏng.
5. Ép nước bằng cách cuộn quần trong khăn bông khô rồi ấn nhẹ, thay vì vặn xoắn.

Giặt máy

• Lộn trái quần. Quần mỏng, quần trẻ em, đồ lót nên cho vào túi giặt.
• Chọn nước lạnh hoặc nước ấm thấp, chế độ nhẹ (delicate) hoặc đồ hỗn hợp.
• Vắt ở tốc độ vừa phải. Vắt quá mạnh không làm hỏng chun ngay, nhưng làm quần bị vặn xoắn trong lồng giặt.
• Không dùng thuốc tẩy chứa clo. Quần trắng cần tẩy thì dùng loại tẩy oxy cho đồ màu, pha đúng liều.
• Không giặt chung với đồ có móc kim loại, khoá kéo hở dễ móc vào chun.

Trước khi giặt, nên nhìn qua nhãn mác để biết nhiệt độ nước và có được sấy không. Nếu chưa quen đọc ký hiệu, xem bài ký hiệu giặt là trên nhãn quần áo.

Phơi và sấy: chỗ hay làm hỏng chun nhất

Nhiều nhà giặt rất cẩn thận nhưng lại hỏng ở khâu phơi. Một vài thói quen nên đổi:

• Phơi trong bóng râm, thoáng gió. Không phơi quần chun dưới nắng gắt từ 11 giờ trưa đến 3 giờ chiều. Nắng sớm nhẹ thì không sao.
• Kẹp gấu, thả cạp xuống hoặc vắt ngang quần qua dây. Như vậy cạp chun không phải gánh sức nặng của nước.
• Sấy nhiệt thấp hoặc không sấy. Nếu trời nồm phải sấy, chọn mức nhiệt thấp, sấy vừa khô thì lấy ngay. Không để quần nằm lại trong lồng sấy còn nóng.
• Không là trực tiếp lên cạp chun. Nếu cần là quần, là phần ống, bỏ qua cạp, hoặc để nhiệt thấp và lót khăn.

Chuyện sấy hay phơi nắng còn nhiều điều đáng bàn cho từng loại vải, xem thêm bài sấy máy hay phơi nắng, nên chọn cách nào.

Dấu hiệu chun đã hỏng, không cứu được

Mạng xã hội có nhiều mẹo "làm co chun": ngâm nước nóng, sấy thật nóng, là hơi. Những mẹo này đôi khi làm chun co lại tạm thời vì vải bọc co lại, nhưng thường chỉ được vài lần mặc rồi lại lỏng, và nhiệt còn làm sợi đàn hồi còn sót lại hỏng nhanh hơn. Trước khi thử, kiểm tra chun bằng cách kéo nhẹ cạp quần ra rồi thả:

Biểu hiện khi kéo thử	Tình trạng chun	Nên làm gì
Co về gần như ban đầu, chỉ hơi lỏng hơn lúc mới	Còn tốt	Đổi cách giặt, phơi như trên
Co về chậm, không hết, cạp nhăn nhúm	Đã lão một phần	Có thể luồn thêm chun mỏng hoặc khâu bớt
Kéo ra không co lại, nghe lạo xạo, sờ thấy sợi đứt	Hỏng hẳn	Thay chun mới
Chun bở, dính, rỉ bột trắng ra vải	Cao su đã mục	Thay chun, không giặt nóng thêm

Hiện tượng giãn cũng gặp ở áo len, cổ áo thun, nhưng cơ chế và cách xử lý khác. Với đồ len, xem bài xử lý áo len bị giãn dài, rộng cổ.

Tự sửa hay mang ra thợ may?

Tự sửa được khi quần có cạp luồn chun (có lỗ luồn hoặc đường may dễ tháo). Cách làm: tháo vài mũi chỉ ở đường may cạp phía trong, kẹp ghim băng vào đầu chun mới, luồn qua đường cạp, kéo chun cũ ra cùng lúc, nối hai đầu chun mới bằng vài mũi khâu chắc rồi khâu lại lỗ. Chun mới mua ở hàng tạp hoá, chợ, chọn bản rộng bằng bản cũ. Cắt chun ngắn hơn vòng eo khoảng một gang tay để cạp ôm vừa.

Nên mang thợ may khi chun được may dính vào vải theo kiểu chạy chỉ zig-zag (thường thấy ở quần thể thao, quần trẻ em, đồ lót). Loại này phải tháo cả đường may, thay chun rồi may lại bằng máy, làm tay rất khó đẹp. Quần đắt tiền, quần âu có chun hai bên hông cũng nên để thợ làm.

Nhà Gọn là tiệm giặt là, không nhận may sửa. Nếu quần cần thay chun, bạn có thể mang ra thợ may gần nhà trước, sửa xong rồi giặt. Với chun mới thay, mấy lần giặt đầu càng nên giặt nước lạnh và phơi bóng râm.

Gửi đồ cho tiệm giặt có hỏng chun không?

Đây là câu khách hay hỏi khi gửi quần áo cả nhà, nhất là đồ trẻ em và đồ ở nhà. Ở Nhà Gọn, mỗi đơn được giặt riêng, nhân viên đếm món và phân loại trước khi giặt, chọn nhiệt sấy theo chất liệu chứ không sấy nóng đồng loạt. Đồ nào nhãn ghi không sấy thì để riêng. Với quần đã có dấu hiệu lão chun từ trước, nhân viên sẽ ghi nhận khi nhận đồ để hai bên cùng biết.

Dịch vụ	Giá
Giặt sấy quần áo thường, đơn dưới 8kg	28.000đ/kg
Giặt sấy quần áo thường, đơn từ 8kg	22.000đ/kg
Đơn tối thiểu	30.000đ

Xem đầy đủ ở bảng giá. Phụ thu +20% nếu cần lấy ngay sau 2 giờ và +20% dịp lễ Tết. Nhà Gọn có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường; gọi 0943 386 369 hỏi trước. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở 7:00–21:00 mọi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao chun quần bị giãn, lão sau vài lần giặt?

Sợi đàn hồi trong chun (cao su hoặc spandex) rất sợ nhiệt và chất tẩy mạnh. Sấy nóng, phơi nắng gắt nhiều giờ, là nóng lên cạp quần, ngâm thuốc tẩy chứa clo hay vắt xoắn mạnh đều làm sợi đàn hồi đứt dần từ bên trong. Lớp vải bọc ngoài vẫn còn nguyên nên nhìn không thấy, chỉ thấy cạp quần ngày càng lỏng.

Chun quần đã giãn có làm co lại được không?

Chỉ cứu được khi chun mới hơi lỏng và còn đàn hồi khi kéo thử. Nếu kéo căng mà chun không co về, nghe tiếng lạo xạo, hoặc chun nhão như sợi bún thì sợi đàn hồi đã đứt, không có cách giặt nào làm co lại. Khi đó nên luồn chun mới hoặc mang thợ may thay cạp.

Giặt quần cạp chun bằng máy cần lưu ý gì?

Lộn trái quần, cho vào túi giặt nếu là quần mỏng, chọn nước lạnh hoặc nước ấm dưới 30 độ, chế độ nhẹ, vắt tốc độ vừa. Không dùng thuốc tẩy chứa clo, không ngâm qua đêm. Phơi trong bóng râm thoáng gió, phơi theo kiểu kẹp gấu để cạp chun không bị kéo căng.

Có nên sấy máy quần có chun không?

Nên tránh sấy nhiệt cao cho quần có chun, nhất là quần ở nhà, quần trẻ em, đồ lót, đồ thể thao. Nếu cần sấy cho kịp khô, chọn mức nhiệt thấp, sấy vừa đủ khô rồi lấy ra ngay, không để quần nằm lâu trong lồng sấy nóng.

Giặt quần áo ở Nhà Gọn có làm hỏng chun không?

Nhà Gọn giặt riêng từng đơn, phân loại đồ trước khi giặt và chọn nhiệt sấy theo chất liệu. Giá giặt sấy quần áo thường 28.000đ/kg cho đơn dưới 8kg, 22.000đ/kg cho đơn từ 8kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Đồ có chun cũ đã lão thì tiệm sẽ báo trước. Gọi 0943 386 369 hoặc mang tới 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, Thanh Hoá, mở 7:00–21:00.