Giặt đồng phục, tạp dề cho cơ sở sản xuất thực phẩm, bánh kẹo ở Thanh Hoá

Cuối ca chiều ở một xưởng bánh, anh quản đốc gom đồ vào bao: mười mấy cái áo blouse trắng lấm tấm bột mì, tạp dề nhoè một vệt bơ chảy, mấy cái mũ trùm tóc dính màu thực phẩm đỏ ở vành, và một chồng khăn lau còn ướt nước đường. Bao được cột lại, để ở góc kho, sáng mai mới có người mang đi. Qua một đêm, mở ra đã nghe mùi chua.

Đồ ngành thực phẩm bẩn theo một kiểu riêng: không bẩn về mắt nhìn nhiều, nhưng dính toàn thứ khó ra — chất béo, đường, phẩm màu. Bài này nói cách xử trước khi giặt cho từng loại vết, vì sao vết bơ dầu gặp nước nóng lại bám chặt hơn, vì sao đồ trắng ngả xỉn khi giặt dồn, và cách xếp nhịp nhận trả bám theo ca sản xuất.

Bốn loại vết hay gặp ở xưởng bánh kẹo, giò chả

Mỗi loại vết cần một cách xử khác nhau. Xử sai thứ tự là vết ăn sâu vào sợi, sau đó có giặt bao nhiêu lần cũng chỉ mờ đi chứ không sạch.

Loại vết	Hay dính ở	Xử trước khi giặt
Bột mì, bột gạo, bột năng	Áo, tay áo, tạp dề	Giũ khô, phủi sạch bột rồi mới cho nước. Dội nước nóng ngay là bột chín thành hồ, bám cứng vào sợi
Bơ, dầu ăn, mỡ nước	Ngực tạp dề, gấu áo, găng vải	Thấm bớt bằng giấy, rắc chút bột mì hoặc phấn rôm hút dầu, rồi dùng chất phá dầu. Không xối nước nóng
Màu thực phẩm, si-rô, nước đường	Mũ trùm tóc, cổ tay, khăn lau	Xả nước lạnh càng sớm càng tốt. Đường khô lại thì kéo bụi bám theo, vết chuyển nâu
Nước thịt, huyết, nước mắm	Tạp dề tổ giò chả, nem	Ngâm nước lạnh, tuyệt đối không nước nóng. Đạm gặp nóng là đông lại và gắn vào sợi vải

Điểm chung của bảng trên: nước nóng không phải bạn của bước xử vết. Nước nóng chỉ có ích ở khâu giặt chính, sau khi vết đã được tách khỏi sợi.

Vì sao vết bơ dầu gặp nước nóng lại bám chặt hơn

Nghe thì ngược đời, vì rửa bát ta toàn dùng nước nóng. Nhưng rửa bát là bề mặt nhẵn, dầu trôi đi được. Vải thì khác: nó là hàng nghìn sợi nhỏ đan nhau, giữa các sợi có khe.

Khi dội nước nóng lên vệt bơ, chất béo loãng ra và chảy len vào khe sợi, ăn sang một vùng rộng hơn vệt ban đầu. Đến lúc cho vào máy sấy, nhiệt làm lớp dầu đó khô lại và bám như một lớp màng mỏng ôm quanh sợi vải. Nhìn bằng mắt thì áo có vẻ sạch khi còn ướt, khô xong lại hiện một quầng hơi vàng, sờ thấy cứng tay.

Nên thứ tự đúng là: phá dầu trước, giặt sau, sấy sau cùng. Bước phá dầu dùng chất tẩy có gốc phá dầu bôi thẳng lên vết, để ngấm vài phút cho nó cắt lớp béo ra khỏi sợi, rồi mới đưa vào mẻ giặt. Và quan trọng: đồ còn vết chưa xử thì đừng cho vào máy sấy — sấy một lần là vết được cố định, lần sau tẩy khó gấp mấy lần. Chuyện xử tạp dề dính dầu mỡ chúng tôi viết riêng trong bài cách giặt tạp dề, đồ bếp dính dầu mỡ.

Vì sao đồ trắng ngành thực phẩm hay ngả xỉn

Áo blouse, mũ trùm tóc, khăn lau đa số màu trắng vì trắng thì nhìn ra bẩn ngay. Nhưng trắng cũng là màu tố cáo mọi sai sót trong khâu giặt. Ba nguyên nhân thường gặp:

• Giặt dồn. Nhồi máy quá tải thì đồ không có chỗ đảo, nước và chất giặt không len được vào giữa. Đồ ra khỏi máy trông sạch nhưng thực ra mới được rửa qua, dầu và bột còn trong sợi, tích dần qua các lần giặt thành màu xám ngà.
• Để ẩm qua đêm. Đồ dính đường và đạm, ủ trong bao kín một đêm ở xưởng nóng là môi trường quá thuận cho vi sinh vật. Mùi chua xuất hiện trước, sau đó là những chấm mốc li ti rất khó đánh bật khỏi vải trắng.
• Giặt chung với đồ màu. Tạp dề màu, khăn lau cũ, đồ tổ vệ sinh giặt lẫn với áo trắng là áo ăn màu, mỗi lần một ít.

Cách chặn cả ba đơn giản hơn ta nghĩ: giặt đúng tải, tách trắng khỏi màu, và đừng để đồ bẩn ngủ đêm trong bao kín. Nếu chưa mang đi giặt ngay được thì mở bao ra, treo đồ lên giá thoáng, để bay hơi bớt. Cách xử khi đồ đã ám mùi chúng tôi ghi trong bài xử lý quần áo ám mùi dầu mỡ nhà bếp.

Tách đồ theo ca, đánh dấu theo tổ

Xưởng chạy hai ba ca, mỗi ca mấy tổ, đồ lại giống hệt nhau. Không đánh dấu thì cuối tuần là một núi áo trắng không biết của ai. Cách làm gọn:

1. Gắn mã tổ bằng chữ cái hoặc tên tổ, thêu hoặc đính nhãn vải ở túi ngực: tổ Lò, tổ Gói, tổ Kho.
2. Phát mỗi người hai bộ trở lên để luôn có bộ khô sẵn khi bộ kia đang đi giặt.
3. Đặt ba sọt phân loại ngay cửa phòng thay đồ: sọt trắng, sọt màu, sọt khăn lau. Người hết ca bỏ đúng sọt, khỏi phải phân loại lại ở kho.
4. Đồ có vết nặng thì treo riêng vào một giá có ghi chữ, kèm mẩu giấy ghi vết gì. Tiệm nhìn giấy là biết xử bằng cách nào, không phải đoán.
5. Cân và ghi phiếu theo từng sọt, ký nhận hai đầu lúc gửi và lúc trả.

Nhịp nhận và trả bám theo ca sản xuất

Đồ bảo hộ không đợi được như chăn màn. Ca sau vào mà chưa có áo sạch là phải mặc lại áo hôm trước. Nên nhịp giặt phải bám theo ca chứ không bám theo ngày.

• Xưởng chạy một ca: lấy đồ cuối giờ chiều, trả trước giờ vào ca sáng hôm sau.
• Xưởng chạy hai ca: lấy hai lượt, sau mỗi ca một lượt, để đồ luôn quay vòng.
• Mùa cao điểm như dịp Tết, Trung thu: chốt lịch cố định từ đầu mùa, vì đó là lúc lượng đồ tăng và ai cũng gấp. Lưu ý dịp lễ, Tết có phụ thu cộng 20%, nên xếp lịch đều sẽ đỡ hơn là gọi gấp.
• Khăn lau: nên gửi hằng ngày, không để tồn. Khăn lau ẩm là thứ lên mùi nhanh nhất trong cả đống đồ.

Nếu cơ sở của bạn có cả bếp nấu ăn cho công nhân thì phần đồ bếp nên đi chung lịch nhưng tách đơn, vì mức bẩn khác hẳn — chúng tôi nói kỹ trong bài giặt là cho bếp ăn công nghiệp, suất ăn.

Nhà Gọn nhận giặt gì, giá thế nào

Nhà Gọn nhận đồng phục, tạp dề, mũ trùm tóc, khăn lau, găng vải và đồ bảo hộ vải của cơ sở sản xuất thực phẩm. Bảng đầy đủ nằm ở bảng giá trên trang chủ.

Dịch vụ	Giá
Giặt sấy đồng phục, tạp dề, khăn lau — đơn dưới 8kg	28.000đ/kg
Giặt sấy đồng phục, tạp dề, khăn lau — đơn từ 8kg	22.000đ/kg
Đơn tối thiểu	30.000đ
Sấy riêng quần áo	22.000đ/kg
Tẩy vết bơ dầu, màu thực phẩm	30.000–200.000đ tuỳ vết
Áo khoác ngoài, áo lạnh kho mát	40.000–120.000đ/chiếc
Sơ mi đồng phục văn phòng	50.000–60.000đ/chiếc
Quần Âu, kaki, jeans	55.000đ/chiếc
Rèm ngăn phòng: rèm thường · rèm tháo lắp	40.000đ/kg · 50.000đ/kg
Thảm lối đi mềm	40.000–45.000đ/kg

Tẩy vết tính riêng theo từng vết chứ không tính gộp vào cân, vì mỗi vết một cách xử và một mức công. Vết mới thì nhẹ tiền, vết đã qua sấy một lần thì tốn hơn. Phụ thu: cộng 20% nếu cần lấy ngay sau 2 giờ, cộng 20% vào dịp lễ, Tết.

Thẻ thành viên trả trước hợp với cơ sở gửi đều: Bạc nạp 500.000đ tặng thêm 10%, Vàng nạp 1.000.000đ tặng thêm 15%, Kim Cương nạp 2.000.000đ tặng thêm 20%. Số dư dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng, kế toán chỉ phải làm một lần chi thay vì nhiều lần lẻ. Chi tiết ở bài thẻ thành viên trả trước ở tiệm giặt là lợi gì.

Nhà Gọn có lấy và giao tận nơi; phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí trước khi chốt lịch. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày. Nhà Gọn làm phần giặt sạch và trả đúng nhịp ca cho bạn; còn quy định vệ sinh, an toàn thực phẩm trong xưởng thì vẫn do cơ sở của bạn tự đặt và tự kiểm theo yêu cầu của ngành.

Hỏi đáp nhanh

Tạp dề dính bơ và dầu ăn giặt mãi không sạch thì làm sao?

Đừng dội nước nóng lên vết. Nước nóng làm chất béo loãng ra rồi len sâu vào khe sợi vải, lan rộng hơn vệt ban đầu. Cách đúng là thấm bớt bằng giấy, bôi chất phá dầu thẳng lên vết, để ngấm vài phút rồi mới cho vào mẻ giặt. Và tuyệt đối không cho đồ còn vết vào máy sấy, vì sấy một lần là vết bị cố định, lần sau tẩy khó hơn nhiều.

Vì sao áo blouse trắng của xưởng bánh cứ giặt vài tháng là ngả xỉn?

Ba nguyên nhân thường gặp. Thứ nhất là nhồi máy quá tải nên đồ không có chỗ đảo, dầu và bột chỉ được rửa qua rồi tích dần trong sợi. Thứ hai là để đồ bẩn trong bao kín qua đêm ở xưởng nóng, vết đường và đạm sinh mùi chua và chấm mốc. Thứ ba là giặt lẫn đồ trắng với tạp dề màu nên áo ăn màu mỗi lần một ít.

Xưởng chạy hai ca thì nên gửi giặt đồng phục mấy lượt một ngày?

Nên lấy hai lượt, sau mỗi ca một lượt, để đồ luôn quay vòng và ca sau có đồ khô sẵn. Khăn lau thì gửi hằng ngày vì đây là thứ lên mùi nhanh nhất. Nên phát mỗi người từ hai bộ trở lên để không bị hụt đồ khi một bộ đang đi giặt. Vào mùa cao điểm như Tết hay Trung thu thì chốt lịch cố định ngay từ đầu mùa.

Gửi giặt đồ xưởng thực phẩm tính tiền theo cân hay theo chiếc?

Đồng phục, tạp dề, mũ trùm tóc và khăn lau tính theo cân: đơn dưới 8kg là 28.000đ/kg, đơn từ 8kg trở lên là 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Tẩy vết tính riêng theo từng vết, từ 30.000đ đến 200.000đ tuỳ loại vết và chất vải. Một số món như sơ mi, quần Âu, áo khoác thì tính theo chiếc. Cơ sở gửi đều nên dùng thẻ trả trước cho gọn sổ sách.

Nhà Gọn có tới xưởng lấy đồ không, tiệm ở đâu và mở cửa mấy giờ?

Có lấy và giao tận nơi. Phí tuỳ đơn và quãng đường, bạn gọi 0943 386 369 để được báo phí trước khi chốt lịch. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày. Số này cũng là Zalo, bạn nhắn trước giờ tan ca và lượng đồ để xe xếp đúng nhịp ca của xưởng.